ASK maakt uw dromen werkelijkheid!

Bouwen met groen en glas 

Bouwen met groen en glas is een concept dat gebruik maakt van nieuwe technieken en inzichten uit de glastuinbouw, de ruimtevaart en de psychologie.Het concept maakt optimaal gebruik van daglicht, zonnewarmte, de weldaad van groen en toont de vele mogelijkheden die de architectuur met groen en glas kan benutten. Het grote voordeel is een schoon, gezond en prettig binnenklimaat in huizen, scholen, kantoren en zorginstellingen. Het biedt de gebruiker een duurzame en comfortabele woon- en werkomgeving door het substantieel lagere energieverbruik voor koelen en verwarmen. Bouwen met groen en glas pleit voor gebouwen met een eigen ecosysteem, waarin planten een integraal onderdeel zijn van het gebouw en de technische installaties. Dit boek toont hoe de toepassing van veel glas leidt tot een beter leef- en werkklimaat in gebouwen en een lager energieverbruik. Nieuwe technieken uit de glastuinbouw bieden een oplossing voor gebouwen met veel glas: in de zomer oogsten speciale warmtewisselaars de warmte, slaan die op in de aarde en geven die ´s winters weer af aan het gebouw. Daarmee sluit deze techniek aan op de grote aandacht voor energiebesparing: de gebouwde omgeving verbruikt immers veel laagwaardige warmte, die prima duurzaam geoogst kan worden. Veel glas maakt ook de toepassing van groen nog beter mogelijk. Planten zijn meer dan alleen versiering: ze zijn essentieel om de lucht te reinigen, te bevochtigen en mensen aangenaam te laten wonen, leren en werken.

Bouwen met groen en glas gebruikt deels nieuwe technieken. Een laag energieverbruik is in alle gevallen het uitgangspunt. Er worden koel- en verwarmingsinstallaties toegepast die een besparing op het energieverbruik realiseren van 70 tot 90% ten opzichte van een standaard gasketel gestookt gebouw. Bovendien biedt het systeem koeling aan. Een groeiend aantal mensen wil ook in de zomer een comfortabel klimaat. Wij hebben enkele gebouwen en woningen ontworpen die met de principes van Bouwen met groen en glas en het klimaat systeem zijn ontwikkeld. Dit is in de tijd geweest dat Ingolf Kruseman bij Blom Architects werkte. Samen met hun heeft ASK ook nog steeds contact om mogelijk samen aan dit soort projecten te werken.

Elk ontwerp werkt met een koude- en warmteopslagsysteem in de bodem, de zogenaamde ‘aquifer’: tientallen meters dikke zandpakketten in de ondergrond. Deze techniek kent inmiddels al een brede toepassing bij grootschalige nieuwbouw in Nederland. Doorgaans levert dit een besparing op van gemiddeld 30%. Door te bouwen met groen en glas gaat deze besparing nog een forse stap verder. Het merendeel van het resterende energieverbruik gaat nu nog vooral op aan het gebruik van een warmtepomp. Het elektriciteitsverbruik van de warmtepomp gaat aanzienlijk omlaag door hem veel minder en effi ciënter te gebruiken. Die vermindering komt ten eerste tot stand door passief gebruik te maken van de instraling van het zonlicht; in de wintermaanden levert de zon al een grote bijdrage aan de verwarming. Deze bijdrage kan in Nederland oplopen tot meer dan 50% (op dagbasis). Alleen al door deze aanpassing daalt het gebruik met minstens de helft. De tweede verbetering komt door de Zeer Lage Temperatuurverwarming (ZLTV). Hierdoor hoeft de warmtepomp maar een klein temperatuurverschil te overbruggen voor koelen en verwarmen. Het gevolg is dat het elektriciteitsverbruik van de pomp nog verder afneemt. De combinatie van minder en efficiënter gebruik van de warmtepomp levert een energieverbruik op dat nog slechts 10 tot 30% is van conventioneel verwarmde gebouwen.

De instraling van de zon door glas zorgt voor veel warmte. In december levert de zon in Nederland gemiddeld 0,9 kWh/ m2 per dag aan instraling op een verticale glazen wand. Circa 80% van de warmte komt zonder zonnescherm werkelijk achter glas beschikbaar. Dus 0,7 kWh per vierkante meter glasoppervlak per dag. De warmtevraag van een gemiddelde nieuwbouwwoning vergt 600 m3 aardgas per jaar. In december verbruikt een nieuwbouwwoning dagelijks 3-5 m3 aardgas voor verwarmen. Dit komt overeen met 30 tot 50 kWh. De woning van groen en glas kan dus in december geheel over een etmaal verwarmd worden met enkel 40 tot 60 m2 glas op het zuiden. Zoveel glas is niet altijd reëel, maar 30 m2 is wel haalbaar. Dit betekent natuurlijk wel veel glas, dus een kas om een huis of kantoor, of een serre aan de zuidkant van de woning. De zon kan in de donkerste maand nog altijd de helft van de warmtevraag van een woning rechtstreeks leveren. In de daaropvolgende wintermaanden neemt de instraling snel toe (2,2 kWh per dag per m2 in februari). De zon voorziet dus direct in een groot deel van de warmtevraag.

Bouwen met Groen

Vrijwel iedereen vindt het prettig wanneer er planten in huis of werkomgeving staan. Planten brengen een stukje natuur in huis, maken de woning en werkplekken in andere gebouwen levend en sfeervol en dragen bij aan een gezond binnenmilieu. De aanwezigheid van planten in gebouwen leidt tot beter welbevinden, minder gezondheidsklachten; en in kantoren tot een hogere productiviteit. De heilzame werking van planten is al eeuwen intuïtief door de mens aangevoeld. Wetenschappelijk onderzoek tot nu toe leidt tot de verwachting dat kamerplanten een gunstige uitwerking hebben op gezondheid, productiviteit, ziekteverzuim en arbeidsvreugde. Ook vanuit economisch standpunt lijkt het daarom van groot belang om planten tot een vast onderdeel te maken van de werk- en leefomgeving, te meer daar hier slechts geringe investeringen voor nodig zijn.Ook groen in de omgeving, zoals bomen en struiken, heeft een positieve werking op de mens. Uitzicht op groen helpt om te herstellen van stress en vermoeidheid en het heeft een positief effect op de gezondheid.  Planten zijn in staat de lucht te zuiveren van chemische verontreinigingen. Micro- organismen rond de wortels zetten verontreinigen om in voedingsstoffen voor de plant. Daarnaast leveren planten een positieve bijdrage aan de luchtvochtigheid in de ruimte omdat ze water verdampen en aan het verminderen van het CO2-gehalte in ruimten door de fotosynthese. Groen in de directe omgeving van een gebouw zorgt voor schaduw en demping van zonlicht in hete perioden en heeft een dempende werking op geluid en temperatuur. Ook kunnen planten stof en andere verontreinigingen uit de buitenlucht absorberen. Hierdoor ontstaat er niet alleen een beter stedelijk klimaat maar ook een betere kwaliteit ventilatielucht voor het binnenmilieu. Het is dus van belang dat architecten en opdrachtgevers bij het ontwerp van gebouwen rekening houden met ruimte voor planten. Bij woningen of woongebouwen bieden vooral de verkeersruimten, het trappenhuis en de hal kansen. Bij kantoren en andere utilitaire gebouwen zijn vide, atrium of wintertuin favoriete plekken. De toepassing van groen in woon- en werkruimten was in het verleden spaarzaam omdat groen veel licht tegenhoudt en ruimte inneemt. Groen vraagt bovendien om veel daglicht en dat vereist veel glas. De snelle opwarming door de zon van ruimtes met veel glas en de geringe mogelijkheden tot klimaatbeheersing waren de belangrijkste redenen om af te zien van het bouwen met glas en groen.

In het boek Bouwen met groen en glas wordt uitvoerig ingegaan op ontwerp keuzes en ideeën voor nieuwe vormen van kantoor, scholen en woningbouw voor de 21^ste eeuw. De belangrijkste kenmerken voor de architectonische en technische ontwerpkeuzes zijn:

-de terugloop van de CO2 ontwikkeling, -vermindering van energie verbruik, -reductie en verwijdering van fijn stof, en giftige stoffen in de gebouwen door de opname en omzetting ervan doormiddel van de inzet van veel planten. -stress en ziekte verzuim verminderend, -meer daglicht en indirect daglicht toetreding  -veel glas dat als duurzaam en recyclebaar materiaal gezien kan worden. -Ecologisch en klimaat technisch verantwoord

Onderstaande medewerk(st)ers hebben met veel plezier gewerkt aan de totstandkoming van dit boek. Samenstelling, Ontwerp, architectuur en 3D tekenwerk Ingolf Kruseman, Blom Architects B.V., Rijsbergen Projectleiding Peter Oei, InnovatieNetwerk Tekstbijdragen John Bergs, Huub ter Haar, Jon Kristinsson, Ingolf Kruseman, Peter Oei, Stef Huisman  Planning Huub ter Haar, Westbroek en Ter Haar, Nijmegen Tekstbewerking Huub ter Haar Artist Impressions Ingolf Kruseman Beeldredactie Jet Westbroek, Westbroek en Ter Haar Fotografie William Moore, Nijmegen  kaswoningen Culemborg, ontworpen door KWSA architekten ingenieurs

www.aeneas.nl    ISBN 978-90-75365-86-3  InnovatieNetwerk  www.innovatienetwerk.org   http://www.bouwenmetgroenenglas.nl/